Soms moet je een bus pakken naar nergens. Of een praatje beginnen over de plantenbakken met een vrouw in een blauwe boerka. Of vriendelijke ansichtkaartjes sturen met ‘de groeten uit Goes’ naar het alleenstaande huis op de hoek. En van het één komt altijd het ander. Raak.
‘Het begon bij de blik van de man met de witlof naar de vrouw op de roltrap.’
Het leven ligt voor je voeten en de humor voor het oprapen. Zelfs op maandag. Je moet even stilstaan om het te zien. Of springen in den vreemde. Juist als je het niet bedacht had, gebeurt het. Breekt het door het eelt op je ziel. Raak

Raak  probeert het geheime recept van de juiste snaar te ontrafelen.

We maakten het affiche en de flyer voor Nathalie Baartman. Fotografie door Jochem Jurgens.

Voor FNV bondgenoten maakten wij een twaalf-delige afficheserie met als doel meer leden te werven binnen de schoonmaaksector. Samen met fotograaf Joyce Vlaming reisden we naar alle hoeken van het land om daar lokaal de schoonmakers op de foto te zetten. We fotografeerden Christine, Malti, Therese, Peter, Wanda, Mohammed, Annie, Sülleyman, Angelique, Kapi, Brahim, Bert, Emma, Michel, John, Abdelali, Henk, Els, Ali, Cynthia, Priscilla, Bilgihan, Ahmed M, Tim, Ad, Nicole, Ahmed B, Banaëssa, Köksal, Coring, Lorie en Francia. Power to the Schoonmakers dus.

Ondanks de kou is de sfeer uitgelaten op het Jaarbeursplein in Utrecht. Er wordt gedanst en op fluitjes geblazen. Actievoerders scanderen leuzen als: ‘Actie Actie!’ en ‘Wij willen respect’. Een brassband met trommels en blazers zweept de menigte op, terwijl op het podium cabarettière Jetty Mathurin de schoonmakers een hart onder de riem steekt.

Uitgerust met de grootste poetsdoek ter wereld (ruim 200 m²) protesteerden ruim vijfhonderd schoonmakers dinsdagmiddag op het Jaarbeursplein in Utrecht voor betere arbeidsomstandigheden.

Ziek? Snipperdag inleveren!
Stephanie Oomens (42) uit Breda werkt al 25 jaar als schoonmaakster. “De werkdruk wordt steeds groter en het werk steeds viezer. Ik ben aangenomen voor de ochtenden, maar moet nu ook avonden en ’s nachts werken, zonder toeslag. Als ik van 18:00 tot 01:00 uur werk, krijg ik 56 euro. Als ik ziek ben, krijg ik de eerste twee wachtdagen niet uitbetaald. Maar als ik mij langer ziek meld, zegt mijn baas, ‘neem eerst maar een snipperdag op’. Vroeger deed je dat, want toen kreeg je nog een bonus als je het hele jaar niet ziek was geweest, maar dat is nu ook afgeschaft.”

‘Alles stijgt, behalve salaris’
Ook F. Batan (43), nu vijf jaar werkzaam als schoonmaker bij het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB) in Amsterdam, eist een betere cao. “Al mijn kosten, zoals de huur en de zorgverzekering gaan elk jaar automatisch omhoog, maar mijn loon blijft gelijk.”

Geen reiskostenvergoeding
Schoonmaker Levent Polatli (38) uit Rotterdam vult aan: “De baas weigert loonsverhoging, ook krijgen we geen reiskostenvergoeding en kunnen we geen Nederlandse les volgen. We hebben nooit een eigen plek en werken daarom door zonder te pauzeren. Vandaag komen we op voor onze rechten.”

Meteen daarna wordt hij door collega’s meegetrokken in een kring om de Griekse Sirtaki te dansen. Op het podium spreekt Agnes Kant van de SP. “Directeuren met een chauffeur hebben geen reiskostenvergoeding nodig, maar misschien moeten jullie hen eens een tijdje laten vervuilen!”

Intimidatie
Toch doen niet alle schoonmakers mee aan de 24-uurs-staking. Batan: “Veel collega’s doen niet mee uit angst, anderen verdienen vandaag extra door overuren te maken.”
Demet Ekinci (24), een van de zes aanwezige organizers van FNV Bondgenoten erkent de intimidatie door werkgevers. “Vooral mensen met een tijdelijk contract durven niet te staken uit angst voor ontslag of overplaatsing.”

Organizers
Het inzetten van organizers door de vakbond is volgens Ekinci een groot succes. “Werknemers zien dat zij zelf de vakbond zijn.” Landelijk zijn er nu acht organizers actief in de schoonmaakindustrie en in mei komen er nog zeven bij, zegt ze enthousiast.

Nieuwe actie aangekondigd
De landelijke staking dinsdagmiddag vormt een hoogtepunt in de Schoon Genoeg campagne die al vier maanden bezig is. Vakbondsbestuurder Linda Voortman van FNV: “Werkgevers hebben tot nu toe nog geen enkele toezegging gedaan. We geven ze tot 1 maart om te reageren, anders komen we op 9 maart met een nieuwe grote staking op Schiphol.”

Onlangs presenteerde we het tweede campagnebeeld uit de serie ter ondersteuning van de “schoon genoeg-campagne”. Portretteerde we vorige maand de Brazilliaanse Thérèse, dit keer ontvingen wij Marokkaanse Mohammed in onze studio. Ook hij heeft er schoon genoeg van.

In opdracht van xpertcmkb/hku ontwierpen wij dit beeld ter aankondiging van een werkconferentie op 9 april 2010. Presentator Tarik Yousif neemt de ruimte voor creativiteit in de regio Utrecht onder de loep. Kunstenaars&CO verzorgt een co-creatie sessie waarbij je alles te weten kan komen over het gezamenlijk kopen van een pand. In kleine groepen onderzoeken we verschillende vraagstukken rondom ruimte voor creativiteit. Debatcentrum Tumult zal de middag afsluiten met een debat waarbij centraal staat op welke manier Utrecht creativiteit de ruimte zou moeten geven. Out of the box.

Already some time passed since Pitch Blond released their first full-length album called ‘wise and ugly’. A roomy drum, pink rabbit duracel-breaks, a proper bass and the sometimes humming, sometimes moaning or crooning voice of Suzanne Ypma make up for the PB sound. Together with the band members we build in only two days an old-school speakerwall and cartboard instruments to create this imaginary world in which grown-ups are allowed to dream. But this band is for real, I suggest you google them, and you”ll stumble on some more artwork we made for them… Photography is done by Joyce Vlaming.

Een ‘parlement’ van 100 schoonmakers stelde afgelopen zaterdagmiddag de praktijken in de sector aan de kaak. Ze presenteerden in de raadzaal van het stadhuis in Amsterdam een witboek. Met daarin verhalen van schoonmakers en de praktijken van schoonmaakbedrijven en hun opdrachtgevers. Detour deed het grafisch ontwerp van zowel het witboek als de komende campagne. (fotografie door Rob Nelisse)

Aanleiding is het vastgelopen cao-overleg in de schoonmaak. Na vijf onderhandelingsronden zijn vakbonden en schoonmaakbedrijven elkaar niet genaderd. Werkgevers willen een nullijn voor de lonen in een sector, die toch al bekend staat om de slechte betaling. Schoonmaker Judy Lock: “Wij vragen niet veel van de bedrijven en de opdrachtgevers. Gewoon, dat we ons werk goed kunnen doen en onze gezinnen kunnen onderhouden.”

In de inleiding van het witboek is te lezen: ‘En dáárover gaat dit witboek. Schoonmakers die de sector aan de hand nemen, met de neus op de feiten drukken en alternatieven bieden. Van lose-lose naar win-win. Op naar een betere toekomst!’

We kenden onze rechten niet.
In het boek komen schoonmakers aan het woord, zoals Theresse Baros (deze vurige Braziliaanse is tevens het model afgebeeld op de cover van het witboek): ‘Schoonmakers worden soms bijna gezien als slaven, maar dat zijn we niet. Wij hebben onze slechte positie altijd allemaal geaccepteerd. Omdat de meesten van ons slecht Nederlands spreken. We wisten niet wat onze rechten waren. En daar maken de bazen misbruik van. We moeten samenwerken.’

Hoe gaan bedrijven om met hun schoonmakers?
Ook is er aandacht voor grote bedrijven. Hoe gaan zij om met hun schoonmakers? Zoals de Vrije Universiteit, die wil gaan voor duurzame en maatschappelijk verantwoorde inkoop. Hoe pakt dit goede voornemen uit voor de schoonmakers? Of de schoonmakers ook iets gaan merken van deze duurzame inkoop, is afwachten. Vooralsnog lijken ze niet echt in beeld te zijn – letterlijk. Writer in residence Christine Otten schreef onlangs een artikel over de schoonmakers die ze sprak op de Vrije Universiteit. ‘Mensen merken ons pas op als er niet wordt schoongemaakt’, vertelde Brian (34). ‘Ze nemen ons voor lief. Soms is het net alsof ze ons echt niet zien.’ To be continued…

www.wijhebbenerschoongenoegvan.nl

This poster we made during our travels in central Iran. It’s our interpretation of the famous Persian carpets (yes, we’re fans and are lucky to live on a couple of beautiful Bachtiari flat woven kilims). It’s folded to the size of a postcard and our friend Babak, owner of this very carpet store, uses them as business cards. Word from Iran is that he’s selling a lot more carpets lately…

Vandaag stemt de Tweede Kamer over een wetsvoorstel voor een algemeen kraakverbod. Even ter herinnering: zonder kraken waren het centrum van Utrecht en Amsterdam nu grote kantorencomplexen geweest. De meeste poppodia zouden niet bestaan. Ook sociale initiatieven als de daklozenopvang zouden het moeilijker hebben gehad. En wat te denken van woningnood en wachtlijsten? Dit wetsvoorstel werkt leegstand van woningen en kantoren juist in de hand. Op www.kraakpetitie.nl tekenden zo’n 15.000 mensen tegen dit wetsvoorstel. Samen met Bram Nijssen ontwierpen wij het campagnebeeld.

Campaign for the second children’s museum night, October 2009.