studium generale lecture

March 27th, 2009 § 1

studium-generale-lezing5Wednesday 25th of March we gave a lecture on graphic design, traveling, semiotics, passion and a combination of the previously mentioned aspects at the Utrecht School of the Arts in their Studium Generale series. Excited about the fact to see a poster designed by a student of the HKU announcing our presence, it was the first time we actually made an (almost) chronological story about our two years+ on the road. Although it was obviously inspiring for at least some people, it was even more surprising for us to look back in retrospect and see what impact it had on the life we are living now and how it shaped our dreams. So for the last time I’ll quote Mark Twain: ‘Twenty years from now you’ll be more disappointed by the things that you didn’t do than by the ones you did do. So throw off the bowlines, sail away from the safe harbour. Catch the trade winds in your sails. Explore. Dream. Discover.’

Tagged: , ,

§ One Response to “studium generale lecture”

  • STRONG DREAMS CREATE REALITY
    “…destination is merely a by product of the journey” –Eric Hansen

    Ik vloek. Ik wou dat ik thuis was.
    Na vijftigduizend kilometer over land en zee te hebben afgelegd lijkt het erop dat het voor het eerst in negen maanden zal gaan regenen. We hebben net onze fysieke bagage uitgestald op een mooie open plek waar ik poedelnaakt van boven op een rots een foto kan maken. Ik kijk naar de ordening en voel me rijk. Dat er zoveel spullen in zo’n kleine rugzak passen.
    We bevinden ons in de Balkan en Ithaka ligt zowel letterlijk als figuurlijk aan de horizon. Het is meer dan twee jaar geleden sinds we per fiets vertrokken uit Nederland, vervolgens de fiets achter lieten en oostwaarts reisden zo ver als Bangladesh. Hier draaiden we om, en begonnen aan een reis naar het westen, over andere paden en andere zeeën. Op dit moment voelt het alsof we bijna thuis zijn, al spraken we nooit over een terugreis; er was slechts een heenreis.
    Het is in Bangladesh dat we geraakt werden door een islamitische wereld die we ons zo anders voorstelden dan datgene wat we aantroffen. Een warme deken van gastvrijheid en traditie, maar ook kalligrafie en een uiterst curieuze vormentaal op plekken waar je ze niet verwacht. We maken er gemakkelijk vrienden, sterker nog, dit is één van die plekken waar je per definitie vriend bent tenzij het tegendeel is bewezen. Hier maken wij de keuze om de reis niet alleen te maken als toerist, of zelfs als gast, maar ook om overal waar we komen een getekend spoor achter te laten om zo uitdrukking te kunnen geven aan onze passie en liefde voor het vak (grafisch) ontwerpen en illustreren.
    Ik sta nog steeds naakt bovenop de rots en denk terug aan Bangladesh. We ontwierpen hier portemonnees gemaakt van fietsriksja canvas, kleurijker en dramatischer dan het leven zelf, onbeschaamd commercieel en werkelijk kunst voor de man van de straat. We love it. We huurden een naaimachine bij een kleermaker, waar we ze vervolgens konden produceren.
    Ik zie donkere wolken samenpakken rondom de besneeuwde top van Mount Musala, de hoogste berg van de Balkan en prijs me gelukkig met het idee dat we nog net wat vuilniszakken hebben kunnen meepakken toen we stonden te liften bij een benzinestation. Dat zal in ieder geval onze laptop droog houden. Regenkleding heb je niet nodig in de woestijn. Ik begin me wel af te vragen hoe snel we alles ingepakt kunnen hebben voordat de bui daadwerkelijk losbarst.
    In twee minuten past alles weer in twee 35 liter rugzakken. En terwijl ik inpak schiet er een vraag van filosofische aard door mijn gedachten; het is een gegeven dat we altijd maar bezig zijn met ergens aan te komen om weer vertrekken, aan de andere kant is evenzo waar dat we voor eeuwig verankerd zijn in het moment. De bestemming is dus nooit een plek alswel een nieuwe manier van kijken naar de dingen. En misschien is dat wel iets dat begrepen wordt in de islamitische wereld waar men ons nooit vroeg waarom we reisden. Dit was slechts een gegeven. Soms een blik die zichtbaar medelijden met ons had: waar was immers onze familie? Waar zijn onze ouders? En gaat het wel goed met ons nu we zo ver van huis zijn? –Wij delen vervolgens dankbaar in de ons aangeboden maaltijd. Eén van de vijf zuilen van de islam is onderdak te bieden aan reizigers die immers het land van Allah bewandelen. Het is onbeleefd te weigeren. En dit geldt uiteraard niet alleen voor de maaltijd, maar raakt ook de bredere thematiek van het reizen aan. Een Soefi zei ooit tegen ons dat we gebruik moesten maken van dat wat ons gegeven is, een kijkje in de keuken van het bestaan, waar we alleen maar uit mee hoeven te nemen wat we lekker vinden. Dat laten we ons geen twee keer zeggen.
    Dit schrijven zal op geen enkele manier uitdrukking kunnen geven aan het epische karakter van onze reis, maar zou wel een bloemlezing kunnen zijn van dat wat ons raakte. Op een verlaten eiland, vier dagen per boot vanaf de Bengaalse kust, werden we geraakt. Ieder getijde spoelt er op het strand een nieuwe serie letters aan op een parelwit strand. Stel je voor, je hebt een doos vol met letters, en die letters gooi je keer op keer op de grond, net zo lang totdat er woorden ontstaan. Aangezien je alle tijd hebt van de wereld, blijf je gooien, totdat er zinnen ontstaan. En zo, met ieder getijde spoelt de oceaan haar verhalen op het strand, en de meeste tijd kijken we gewoon niet goed.
    Via de heilige stad Varanasi waar we baden in de rivier de Ganges reizen we naar Kashmir vanwaar we besluiten met de wind in de rug en de ondergaande zon in het gezicht Pakistan in te trekken. Omdat tijd geen rol speelt, en de Arabische kalligrafie zo sprookjesachtig mooi is besteden we weken aan een studie kaligrafie. Zes uur per dag trachten wij een rechte lijn te trekken. De alif, de eerste letter van het alfabet. Uiteindelijk besluiten wij ons neer te leggen bij het gegeven dat wij de perfectie van de rechte lijn niet meester zullen worden deze reis.
    We kiezen eieren voor ons geld, draaien de rollen om voor één week, geven een inleiding in de vrije flow van creëren en leren moslima’s hun behennade handen vuil te maken. Bij het sluiten van ons seminar aan de kunstacademie van Lahore krijgen we een gigantische massief marmeren vaas cadeau. Volledig bewust van het gegeven dat de manier van reizen de bereikte plaats determineert, laten we de vaas achter en trekken te voet Afghanistan in over passen boven de wolken. Slechts in de voetsporen van de yaks komen we aan op een plek waar de mens slechts verworden is tot een anekdote. En zo stappen we keer op keer op een nieuwe golf, voelen ons bevoorrecht over het feit dat we dat kunnen doen waarvan we dromen.
    Met gepast respect voor de rechte lijn vervolgen wij onze route. Na een tijd doorgebracht te hebben op het Indiase subcontinent beseffen we ons de noodzaak van een publiek voor dat wat wij met liefde doen; ontwerpen. Er volgt een openbaring: het reizen is een herdefiniëring van al onze vooroordelen en meest geliefde gedachtes. We overpeinzen al onze aannames, gewoontes en worden wakker geschud. Het reizen leert ons vanuit een groter perspectief te kijken naar wie we zijn en wat ons beweegt. Schoonheid. We worden wakker geschud te midden van een Perzisch sprookje in een land met dat wat afwezig was op het subcontinent ineens aanwezig is: een levende ontwerpcultuur met raakvlakken met onze eigen visuele achtergrond. Nog zo’n openbaring: we zijn een product van onze cultuur. We kunnen niet anders dan dit gegeven omhelzen. De komende maanden ontwerpen we een serie affiches voor uiteenlopende ondernemingen terwijl we slapen op het dak van een hotel te midden van één van de oudste steden ter wereld. Het is ramadan en iedere ochtend een uur voor zonsopgang worden we gewekt door de azan, de oproep tot gebed. Wanneer een uur later de zon reflecteert op de psychedelisch-ogende koepel van de vrijdagmoskee weet ik me maar met moeite te herinneren dat de motivatie om te reizen niet is om voet te zetten in verre vreemde landen, maar om terug te kunnen keren naar Nederland met het gevoel voet op vreemde bodem te zetten. Dit keer met de mogelijkheid ons thuisland met geheel nieuwe ogen te bekijken. Met nieuwe oren te kunnen luisteren naar nieuwe verhalen over oude onderwerpen. Met nieuwe huid te kunnen voelen.
    Ik zou hier ten onrechte de indruk kunnen wekken dat we ondertussen te maken hebben met een groter plan. De waarheid is echter dat we op het dak van ons hotel in Iran nog te verwonderd zijn over de schoonheid van de wereld op plekken waar we deze niet vermoeden. Al hebben we ook onze eerste echte confrontatie met een fundamenteel verschil in cultuur waar we professioneel mee te maken hebben. Wanneer we een kroon gebruiken als metafoor voor het koninklijk verleden van een stad en deze kroon plaatsen op een granaatappel, bleek het effect explosief te noemen. In Iran is het gebruik van de kroon als symbool sinds de revolutie van 1979 al verboden en de gehele oplage werd in het holst van de nacht door ons verstopt. Het plaatste onze passie de volgende ochtend in een geheel nieuw daglicht; wat is de rol van de ontwerper wanneer de structuur van de samenleving niet geheel begrepen wordt? Eén van de redenen waarom ik het vak van grafisch ontwerper lief heb is dat ik een verhaal kan vertellen, een boodschap kan overdragen en daarmee de beschouwer kan beïnvloeden om de wereld vanuit een hoek te bekijken waar ik hem neer zet. Maar wat als wij reeds als eersten in een hoek worden neergezet? Het zou niet de laatste keer zijn dat we in botsing komen met één der ideologieën van den mensch elders; bij het zeefdrukken van onze nieuwjaars poster in Yemen’s hoofdstad Sana’a blijkt dat onze interpretatie van het ganzenbord op islamitische wijze niet door iedereen eenduidig kan worden uitgelegd. [fotoE] Langzaam maar zeker begint het besef te groeien wat een voorrecht het is om deel uit te kunnen maken van de Nederlandse creatieve sector; op hoeveel verschillende subsidies je aanspraak kan maken, en wat een heerlijk veeleisend publiek er in Nederland is, dat je dwingt artistiek gezien het beste te leveren dat je te bieden hebt.
    Vanaf Yemen bereiken we dankzij een piepklein houten bootje het Afrikaanse vasteland. Menig sterk verhaal en derdewereld ontwerp later bereiken we al liftend Israël en de bezette Palestijnse gebieden vanwaar we via een vrachtschip Cyprus bereiken. Op Cyprus ontdekken we een zwakte in onze liftmouw; hij functioneert niet wanneer men aan de linkerkant van de weg rijdt. Tenzij het plaatselijk gebruik is met de duim naar beneden te liften, zoals het is op Cyprus.
    Dit gezegd hebbende, zou ik dit schrijven af willen sluiten met een welgemeend mashallah, it shall be so. Het is echter nog een lange weg naar beneden vanaf Mount Musala en het noodweer is eindelijk losgebarsten. We zijn thuis. En dat raakt de kern van onze reis. Dit thuis waar ik nu aan refereer, is niet plek gebonden. Ik ben thuis in de regen. Thuis om een artistieke uitdaging aan te gaan wat indirect zou suggereren dat onze transit zou zijn afgelopen. Niets is minder waar.
    “Nothing is as far away as one minute ago”. –Jim Bishop

What's this?

You are currently reading studium generale lecture at Take a detour.

meta